با عنوان : مطالعه اثر ضد قارچی اسانس تعدادی از گياهان دارويي  بر قارچ رایزوکتونیا سولانی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده کشاورزی 

پایان نامه کارشناسی ارشد

رشته فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی، ادویه‌ای، عطری

عنوان

مطالعه اثر ضد قارچی اسانس تعدادی از گياهان دارويي  بر قارچ رایزوکتونیا سولانی

استاد راهنما

دکتر فرزاد فنودی

اساتید مشاور

              دکتر مهدی محمدی مقدم              

  دکتر امیر حسین محمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

عنوان                                                                                                                                                    صفحه

چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………………………1

فصل اول :مقدمه

مقدمه………………………………… ……. ………………………………………………………………………………………………….3

 1-1بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………….6

1-2 اهمیت وضرورت پژوهش ………………………………………………………………………………………………………….6

 1-3 اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………. 6

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

  1-4 سئوالات پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………… 7

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

2-1- کلیات…………………………………………………………………………………………………………………………………..9

2-2- قارچ رایزوکتونیا سولانی …………………………………………………………………………………….. ………………..9

2-2-1- معرفی قارچ رایزوکتونیا سولانی…………………………………………………………………………………………..9

2-2-2- بیماری‌های قارچ رایزوکتونیا سولانی…………………………………………………………………………………..10

2-2-3- کنترل بیماری­های قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………………………………………….12

2-3- گیاه‌شناسی……………………………………………………………………………………………………………………………13

2-3-1- گیاه دارویی اکالیپتوس……………………………………………………………………………………………………….13

2-3-2- گیاه دارویی آویشن…………………………………………………………………………………………………………..14

2-3-3- گیاه دارویی بابونه…………………………………………………………………………………………………………… 16

2-3-4- گیاه دارویی رازیانه…………………………………………………………………………………………………………..18

2-3-5- گیاه دارویی رزماری ………………………………………………………………………………………………………..20

2-3-6- گیاه دارویی نعنا فلفلی………………………………………………………………………………………………………21

2-3-7- گیاه دارویی سنبل الطیب…………………………………………………………………………………………………..24

2-4- اسانس‌ها………………………………………………………………………………………………………………………..25

2-5- مبارزه بیولوژیک……………………………………………………………………………………………………………26

فصل سوم: مواد و روش‌ها

3-1- مشخصات محل آزمایش ……………………………………………………………………………………………………32

3-2- مشخصات اجرایی طرح …………………………………………………………………………………………………….32

3-3- تهیه اسانس‌های گیاهی ………………………………………………………………………………………………………32

3-3-1- روش استخراج اسانس ………………………………………………………………………………………………….32

3-3-2- جدایه‌های قارچی …………………………………………………………………………………………………………33

3-4- مراحل کار ……………………………………………………………………………………………………………………….33

3-4-1- طرز تهیه محیط کشت……………………………………………………………………………………………………33

3-5- اندازه گیری صفات مورفولوژیکی………………………………………………………………………………………..34

3-6- تعیین کمترین غلظت بازدارندگی…………………………………………………………………………………………34

3-7- درصد بازدارندگی از رشد…………………………………………………………………………………………………..34

3-8- محاسبات آماری………………………………………………………………………………………………………………..35

فصل چهارم: نتایج

4-1- نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات……………………………………………………………………..37

4-1-1- گیاه دارویی آویشن……………………………………………………………………………………………………….37

4-1-2- گیاه دارویی اکالیپتوس…………………………………………………………………………………………………..37

4-1-3- گیاه دارویی بابونه…………………………………………………………………………………………………………38

4-1-4- گیاه دارویی رازیانه……………………………………………………………………………………………………….39

4-1-5- گیاه دارویی رزماری …………………………………………………………………………………………………….39

4-1-6- گیاه دارویی نعنا فلفلی ………………………………………………………………………………………………….40

فصل پنجم: نتیجه گیری و بحث

5-1- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………54

فصل ششم : منابع

منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………………61

فهرست جداول

عنوان                                                     صفحه

جدول 4-1: تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه در تیمارهای روز و غلظت………………………………………47

ادامه جدول 4-1: تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه در تیمارهای روز و غلظت……………………………….48

جدول 4-2: مقایسه میانگین اثرات ساده روز و غلظت بر روي صفات مورد ارزیابی……………………………..49

جدول 4-3: مقایسه میانگین اثرات ساده روز و غلظت بر روي آویشن………………………………………………..50

جدول 4-4: مقایسه میانگین اثرات متقابل روز و غلظت …………………………………………………………………..51

جدول 4-5: مقایسه میانگین اثرات متقابل روز و غلظت بر آویشن……………………………………………………..52

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                          صفحه

نمودار 4-1: نتایج مقایسه میانگین اثرات ساده غلظت اسانس­‌های اعمال شده بر قارچ رایزوکتونیا سولانی……………41

نمودار 4-2: نتایج مقایسه میانگین اثرات ساده غلظت های مختلف آویشن بر قارچ رایزوکتونیا سولانی……………….42

نمودار 4-3: نتایج مقایسه میانگین اثرات ساده تعداد روز پس از اعمال اسانس‌ها بر قارچ رایزوکتونیا سولانی……….43

نمودار 4-4: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس نعنا بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………………………..44

نمودار 4-5: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس رزماری بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………..44

نمودار 4-6: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس بابونه بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………….45

 نمودار 4-7: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس اکالیپتوس بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………….45

نمودار 4-8: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس رازیانه بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………….46

نمودار 4-4: نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل تعداد روز پس از اعمال تیمار و غلظت اسانس آویشن بر قارچ رایزوکتونیا سولانی………………………………………….46

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                            صفحه

شکل 2-1: هسته هاي رنگ آميزي شده قارچ Rhizoctonia solani…………………………………………  25 

 شکل 2-2: قارچ Rhizoctonia solani  بر ریشه های سنبل الطیب……………………………………………..25

تصویر 1- برداشت دیسکهای قارچی…………………………………………………………………………………………….59

تصویر2- تهیه محیط کشت…………………………………………………………………..……………………………………..59

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

تصویر 3- آماده کردن پتری دیش ها…………………………………………………………………………………………. 60

تصویر 1- قارچ های رشد یافته…………………………………………………………………………………………………..60

چکیده

امروزه به دليل بروز برخي مشكلات و تهديدهاي ناشي از مصرف سموم شيميایي در سيستم‌هاي كشاورزي، گرايش به بهره گیری از تركيبات طبيعي گياهان با ويژگي ضدقارچي، ضدباكتريايي و آنتي اكسيداني در كنترل بیماری‌ها رو به افزایش می باشد. قارچ Rhizoctonia solani یکی از مهم‌ترین قارچ‌های بيماري‌زاي خاكزي می باشد. به مقصود مطالعه اثر اسانس­های گیاهی در جلوگیری از رشد قارچ آزمایش فاکتوریل در غالب طرح کاملا تصادفی  با 3 تکرار در آزمایشگاه بیماری شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان در سال 1392 انجام گردید. در این پژوهش  6 سطح (200،400،600،800،1000 ،0) میکرولیتر در لیتر از اسانس‌های گیاه‌های اکالیپتوس، بابونه، رازیانه، رزماری، نعنا و 4 سطح ( 50،100،150 و 0) میکرولیتر در لیتر از اسانس گیاه آویشن در سه تکراردر روزهای 3و5و7  پس از کشت مورد مطالعه قرارگرفت. جهت مطالعه میزان رشد میسلیوم قارچ از محیط  کشت جامد PDA بهره گیری گردید. نتایج مطالعه­های آماری نشان داد که از میان 6 اسانس گیاهی مورد مطالعه اسانس­های نعنا و رازیانه بیش‌ترین میزان بازدارندگی از خود نشان دادند. نتایج حاصل نشان داد اثر نوع و غلظت اسانس بر درصد  قارچ رایزوکتونیا سولانی در سطح احتمال آماری 1 درصد دارای اختلاف معنی­داری می­باشد، هدف از این پژوهش واکنش قارچ­های بیماری­زا نسبت به اسانس­های گیاهی مختلف ،تعیین غلظت مناسب اسانس­های گیاهی در کنترل فعالیت قارچ و توسعه کشاورزی­پایداروارگانیک­بود. .
کلمات کلیدی: اسانس ، گیاهان دارویی،  Rhizoctonia solani ، محیط کشت

  • مقدمه

دانشمندان کوشش می‌کنند که روش‌های جدید افزایش تولید مواد غذایی برای جمعیت همواره در حال رشد بشر را پیدا نمایند، اما متاسفانه خسارت زیاد قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی به محصولات غذایی هنوز هم انکار ناپذیر می باشد. امروزه کاربرد ترکیبات شیمیایی به عنوان ارزان‌ترین و متداول‌ترین روش کنترل بیماری‌های گیاهی مورد توجه می باشد اما این مواد معمولا در طبیعت به کندی تجزیه می گردد و به همین دلیل باعث ایجاد مسمومیت برای بشر و جانواران اهلی و سایر موجودات زنده می گردد (کارامان و همکاران .2001)[1].

جامعه بشری برای تولید فرآورده‌های کشاورزی با دشواری و بحران خاصی روبرو گردیده می باشد. همچنین افزایش جمعیت نیاز به تولید مواد غذایی را افزایش داده می باشد. دسترسی به این هدف با افزایش سطح زیر کشت، افزایش عملکرد در واحد سطح وحفظ محصول امکان‌پذیراست. از طرف دیگر بهره گیری از روش‌های شیمیایی به مقصود کنترل آفات و بیماری‌های گیاهی سلامت محیط زیست را به خطر می اندازد. اگر چه این سموم در مبارزه با بیماری‌ها در کوتاه مدت نتایج موثری به همراه داشته‌اند.اما به تدریج اثرات سوء آنها بر بشر، موجودات زنده و محیط زیست عیان گردیده می باشد. روش‌های مختلفی مانند کنترل بیولوژیک و بهره گیری از عصاره‌های گیاهان دارویی به مقصود رفع این معضلات توصیه شده‌اند.در این بین بهره گیری از عصاره‌های گیاهان دارویی به دلیل عوارض جانبی کمتر، عدم مقاومت پاتوژنی، پایین بودن هزینه تولید، تجزیه شدن درخاک و عدم آلودگی محیط زیست می‌تواند به عنوان جایگزین مناسب سموم شیمیایی مطرح گردد (قاسمی، 2010([2].

يكي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده توليد، بيماري‌هاي گياهي هستند. هر ساله بخش قابل توجهي از توليدات گياهي در اثر بيماري‌هاي گياهي از بين مي‌طریقه و اين در حالي می باشد كه بيش از 800 ميليون نفر در جهان از غذاي كافي برخوردار نيستند. تركيبات شيميايي كه به صورت مصنوعي توليد مي‌شوند، علاوه بر آلودگي‌هاي زيست محيطي، سلامت بشر را نيز تهديد مي‌كنند (افضل و همکاران، 1997)[3].

متأسفانه اغلب رويكرد‌هايي كه طي يكي دو قرن اخير در كشاورزي اتخاذ شده با توليد پايدار، مغايرت دارد. بهره گیری مكرر و  بي‌رويه از تركيبات شيميايي، علاوه بر آلودگي محيط زيست، موجب بروز پديده مقاومت در برابر آفت كش‌ها شده و در نتيجه پتانسيل خسارت آفريني عوامل بيماري‌زا را به شدت افزايش مي‌دهد (نارایان سامی، 2002)[4].

عوامل بیماری‌زای گیاهی پیش روی مواد شیمیایی آفت کش مقاومت نشان می‌دهند و هر روز شاهد افزایش تعداد عوامل بیماری‌زای مقاوم به آن‌ها هستیم، پس نیاز به پژوهش در راستای کشف مواد جدید ضد قارچی که تجدید شونده سازگار با محیط زیست و به آسانی قابل تهیه باشد ضروری می‌نماید (رمضانی و همکاران، 2002)[5].

 کنترل زیستی عوامل بیماری‌زاي گیاهی با هدف کاهش اثرات خطرناك آفت‌کش‌هاي شیمیایی مانند تهدید سلامتی بشر، آلودگی محیط زیست، از بین بردن موجودات غیر هدف و پیدایش عوامل بیماریزاي مقاوم یک اولویت می ‌باشد. در این راستا بهره گیری از پتانسیل ضد میکروبی متابولیت‌هاي گیاهی طی سال‌هاي اخیر مورد توجه قرار گرفته می باشد. مبارزه بیولوژیک به‌عنوان یک پدیده جدید چشم اندازه مناسبی را از خود نشان داده می باشد. کشور پهناور ایران نیز به دلیل داشتن گذشته درخشان در زمینه دانش گیاهان دارویی، شرایط اقلیمی و اکولوژیک متنوع و وجود تنوع گونه‌ای و ژنتیکی فراوان گیاهی، از شرایط بسیار مطلوبی در زمینه توسعه دانش گیاهان دارویی و تولید داروهای گیاهی در جهان برخوردار می باشد (عبدالملکی و همکاران، 2011)[6].

بهره گیری از تركيبات طبيعي در كنترل آفات و بيماري‌هاي گياهي، يكي از راهكارهاي كاهش مخاطرات زيست محيطي می باشد. دراين راستا، پژوهش­گران زيادي درسال‌هاي اخير به مطالعه اثرات ضد باكتريايي، ضدقارچي وحشره كشي اسانس‌ها و عصاره‌هاي گياهي پرداخته‌اند (علام و همکاران، 2007)[7].

گیاهان معمولاتوانایی دفاع از خود را با تولیدانواع متابولیت‌های ثانویه شامل آلکالوئید‌ها، ترپنوئیدها، استروئیدها و دیگر ترکیبات آروماتیک که احتمالا برای دشمنان آن‌ها نا مطلوب و یا حتی سمی‌اند را به‌دست آورده‌اند (لیو وهماکران، 2001)[8] .

گیاهان بالغ بر هزار متابولیت ثانویه طبیعی با وزن مولکولی پائین تولید می‌کنند (دیاکسون، 2001)[9]. شناخت و بررسي اين متابوليت‌ها مي‌تواند كمك مؤثري به كنترل آفات و امراض بنمايد (ازلان و همکاران، 2003)[10].

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بعضی از این ترکیبات می‌تواند برای کنترل عوامل بیماری‌زای  گیاهی و یا حداقل به عنوان مدلی برای ساخت ترکیبات آفت کش‌های جدید مورداستفاده قرار گیرند(رسولی و میرمصطفی، 2002)[11].

مطالعه در زمينه وظايف اين تركيبات در گياهان، يك موضوع جذاب و مهم براي بسياري از پروژه‌هاي تحقيقاتي شده می باشد و تأثیر هاي اكولوژيكي تعدادي از اين تركيبات مورد بررسي و تحقيق قرار گرفته می باشد، با مطالعاتي كه تاكنون صورت گرفته می باشد، به نظر مي‌رسد كه متابوليت‌هاي ثانويه، به عنوان موادي طبيعي، تأثیر هاي اكولوژيكي مهمي در واكنش‌هاي دفاعي گياهان دارند. بسياري از متابوليت‌ها در دفاع گياه پیش روی آفات و امراض مؤثر مي‌باشند (کاون، 1999)[12].

اسانس‌هاو عصاره‌هاي گياهي داراي تركيباتي با فعاليت‌هاي زيستي متفاوت هستند (رودریگویز و همکاران، 2005)[13].

در سال‌های اخیر شرکت‌های تجاری از نتایج یافته‌های پژوهشی در مورد خواص آفت کشی اسانس‌های گیاهی بهره گیری نموده و ترکیبات آفت کشی را به بازار عرضه نموده اند (لیو و هماکران، 2001).

بهره گیری از پتانسیل بالقوه مواد بیولوژیکی با اثرات ضدباکتریایی، ضدقارچی و حشره کشی مورد توجه محققین زیادي قرار گرفته می باشد (مویما و همکاران، 2004).[14]

تا کنون فعاليت ضد ميكروبي و حشره كشي اسانس و عصاره چندين گونه گياه به خوبي شناخته شده و مورد بهره گیری قرار گرفته اند، اين روش مطالعه در مورد تركيبات طبيعي كه ممكن می باشد منجر به كشف عوامل موثر در كنترل عوامل بيماري‌زاي گياهي (باكتري‌ها و قارچ‌ها) گردد، از اهميت بسيار برخوردار می باشد. اسانس­های گیاهی گروهی از مواد موثره موجود در گیاهان هستند که خاصیت محافظت کنندگی بسیاری از آن‌ها در برابر قارچ­ها، باکتری­ها، ویروس­ها و انگل­ها از دیرباز شناخته شده و مورد بهره گیری قرار گرفته می باشد. در سال­های اخیر به دلیل افزایش علاقه به مواد طبیعی و بالا رفتن سطح آگاهی مردم محققین با جدیت بیشتری به مسئله بهره گیری از اسانس­ها و عصاره­ها پرداختند (عبدالملکی و همکاران، 1389).

رایزوکتونیا از نظر تاکسونومیکی، تنوع ژنتیکی، بیماری‌زایی و اکولوژیکی یک مجموعه بسیار متنوع و گونه معروف آنRhizoctonia solani  می‌باشد ( موردو و همکاران، 1989).[15]

تاکنون از روش‌های مختلفی به مقصود کنترل بیولوژیک قارچ رایزوکتونیا سولانی[16] (R. solani) بهره گیری شده می باشد. یکی از موثرترین روش‌ها، بهره گیری ازاسانس­های گیاهان مختلف در کنترل این قارچ بوده می باشد.

 به عنوان نمونه در مطالعه امینی و همکاران (2012)[17] خاصیت ضد قارچی اسانس سه گیاه دارویی , kotschyanus, Thymus vulgaris zatara multifora Thymus  مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج آن‌ها نشان داد که اسانس‌های مورد مطالعه درکنترل رایزوکتونیا سولانی به طورکامل موثر بوده‌اند.

1-2- اظهار مسئله

یکی از موثرترین روش‌ها در کنترل قارچ رایزوکتونیا سولانی بهره گیری از اسانس­های گیاهان مختلف در کنترل این قارچ بوده می باشد. این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات ضد قارچی شش اسانس گیاهی شامل (اکالیپتوس ،آویشن،بابونه،رازیانه، رزماری، نعنا ) برقارچ رایزوکتونیا سولانی انجام گرفت.

1-3- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

با در نظر داشتن اینکه گرایش بشر در سنوات اخیر به مصرف گیاهان داروئی بیش از گذشته می باشد و قارچ رایزوکتونیا به عنوان یک عامل بیماری­زای مهم و تاثیرگذار بر روی طوقه و ریشه گیاهان می باشد لذا اثر کنترل کننده به موجب کاهش گسترش و فعالیت قارچ مذکور می گردد مهم می باشد اسانس­ها با عنایت به مورد مذکور جنبه نو آوری و جدید بودن پژوهش محرز می باشد.

1-4- اهداف تحقيق

– تعیین اثر بازدارندگی اسانس­های اکالیپتوس،آویشن،بابونه،رازیانه،رزماری، نعنا بر رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی

– تعیین اثر زمان در بازدارندگی اسانس­های به کار رفته

– تعیین اثر متقابل نوع اسانس و  زمان در درصد بازدارندگی رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی

– تعیین بهترین سطح هراسانس در بازدارندگی رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی

– معرفی بهترین اسانس در بازدارندگی از رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی

– معرفی بهترین زمان تاثیر اسانس در بازدارندگی از رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی

1-5- سؤالات پژوهش

– آیا اسانس­های اکالیپتوس،آویشن،بابونه،رازیانه،رزماری،نعنا تاثیری بر رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی دارند؟

– آیا بازدارندگی رشد قارچ در سطوح مختلف تیمار‌های ذکر گردیده تغییر نشان می‌دهد؟

– بهترین اسانس در بازدارندگی از رشد قارچ رایزوکتونیا سولانی کدام می باشد؟

– مناسب‌ترین غلظت هر اسانس در بازدارندگی از رشد قارچ  کدام می باشد؟

تعداد صفحه :91

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com